Emerytura za staż pracy, a nie za wiek (druk nr 27)

Według autorów projektu: prawo do emerytury przed osiągnięciem wieku emerytalnego dla osób z długim stażem pracy – kobiet po 35, a mężczyzn po 40 latach składek.

Autorzy, czyli komitet obywatelski powołany z inicjatywy NSZZ „Solidarność”, piszą, że byłaby to „swego rodzaju nagroda dla ubezpieczonych, którzy w młodym wieku zaczęli wykonywać pracę zarobkową a następnie przez wiele lat regularnie opłacali składki na ubezpieczenie emerytalne” (druk nr 27, uzasadnienie).

📌 NA JAKIM ETAPIE JEST PROJEKT

„Zamrażarka” to potoczne określenie, a nie oficjalny status w Sejmie. Tak mówi się o projektach, które od dawna nie przechodzą do kolejnego etapu prac.

• 30 września 2021 r. – obywatelski projekt wpłynął do Sejmu IX kadencji jako druk nr 1692. W grudniu 2021 r. odbyło się pierwsze czytanie i projekt trafił do Komisji Polityki Społecznej i Rodziny, która nie przygotowała sprawozdania (przebieg prac w IX kadencji – API Sejmu).
• 20 listopada 2023 r. – projekt obywatelski nie przepada z końcem kadencji, dlatego w nowym Sejmie dostał numer druku 27 i został skierowany do pierwszego czytania (przebieg prac – druk nr 27, API Sejmu).
• 8 lutego 2024 r. – pierwsze czytanie na 5. posiedzeniu Sejmu. Projekt trafił do Komisji Polityki Społecznej i Rodziny razem z podobnym projektem poselskim Lewicy (druk nr 187) (przebieg prac, druk nr 187). To ostatni formalny etap prac.
• 26 lipca 2024 r. – komisja wysłuchała stanowiska Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie obu projektów, ale nie zaczęła prac nad ich treścią (posiedzenia komisji – API Sejmu, MRPiPS).
• 24 lipca 2025 r. – komisja zajęła się wnioskiem o wydłużenie terminu na przedstawienie Sejmowi sprawozdania o projekcie (posiedzenia komisji – API Sejmu).
• 28 października 2026 r. – w odpowiedzi na interpelację nr 20253 wiceminister rodziny Sebastian Gajewski napisał, że jego resort przygotował projekt stanowiska rządu „przychylny” idei emerytur stażowych. Rada Ministrów może jednak przyjąć pozytywne stanowisko „w szczególności” po zgodzie Ministra Finansów i Gospodarki, a ten jej dotąd nie wyraził (odpowiedź na interpelację, Rynek Zdrowia).
• Stan na 10 listopada 2026 r. – od pierwszego czytania minęło ponad 2 lata i 9 miesięcy (33 miesiące) bez kolejnego formalnego etapu. Komisja nie przedstawiła sprawozdania, więc nie było drugiego czytania. Od wpłynięcia projektu do Sejmu minęło ponad 5 lat. Według planu pracy komisji na drugie półrocze 2026 r. w grudniu komisja ma wysłuchać informacji rządu o przygotowaniu stanowiska w sprawie obu projektów. Nie oznacza to jeszcze głosowania nad projektem (Forsal, posiedzenie komisji 1 lipca 2026 r. – API Sejmu).

📖 CO ZMIENIŁOBY DLA OBYWATELI

• Nowy rodzaj emerytury. Prawo do emerytury przed osiągnięciem wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn) miałyby osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r., jeśli ich okres składkowy i nieskładkowy wynosi co najmniej 35 lat w przypadku kobiet albo 40 lat w przypadku mężczyzn (druk nr 27, art. 1).
• Warunek: co najmniej najniższa emerytura. Emerytura stażowa przysługiwałaby tylko wtedy, gdy wyliczone świadczenie nie byłoby niższe od najniższej emerytury. W praktyce zależałoby to od wysokości wpłaconych składek (druk nr 27, uzasadnienie, GazetaPrawna.pl).
• Wybór, a nie obowiązek. Emerytura stażowa byłaby przyznawana na wniosek. Kto chce, mógłby pracować dalej i w ten sposób podwyższyć swoją przyszłą emeryturę. Pracownik nie musiałby też wcześniej rozwiązywać umowy z pracodawcą (uzasadnienie).
• Limity dorabiania. Przy dorabianiu obowiązywałyby zasady podobne do dzisiejszych: przy przychodzie powyżej 70% przeciętnego wynagrodzenia świadczenie byłoby zmniejszane, a powyżej 130% zawieszane (uzasadnienie).
• Także rolnicy. Projekt obejmuje również ubezpieczonych w KRUS, którzy mają 35 lub 40 lat podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu (uzasadnienie).
• W praktyce. Według mediów osoby, które zaczęły pracę zaraz po szkole i nie miały przerw w opłacaniu składek, mogłyby przejść na emeryturę nawet 5–7 lat wcześniej niż dziś (Forsal, PulsHR).
• Koszty według autorów. Gdyby z emerytury stażowej skorzystała połowa uprawnionych, wydatki na emerytury wzrosłyby w pierwszym roku o 4,1 mld zł, a w drugim o 7,2 mld zł. Wpływy ze składek spadłyby o 2–3,7 mld zł rocznie. Gdyby skorzystali wszyscy uprawnieni, wydatki wzrosłyby o 8,2–14,4 mld zł rocznie. Wyliczenia nie obejmują KRUS (uzasadnienie, Forbes).

👍 ARGUMENTY AUTORÓW / ZWOLENNIKÓW

• Autorzy projektu w uzasadnieniu piszą, że to rozwiązanie jest zgodne z oczekiwaniami osób, które po długiej pracy tracą siły i nie mogą pracować do wieku emerytalnego. Przypominają, że w latach 2011–2020 liczba wypłacanych emerytur niższych od minimalnej wzrosła z 23,9 tys. do 310,1 tys. Uważają to za dowód, że obecne zachęty do opłacania składek nie wystarczają, a emerytura stażowa byłaby nową zachętą (uzasadnienie).
• Przewodniczący „Solidarności” Piotr Duda w piśmie do marszałka Sejmu z 18 marca 2026 r. napisał, że projekty „pozostają w sejmowej »zamrażarce«” i że „dla milionów pracowników emerytury stażowe to kwestia elementarnej sprawiedliwości społecznej” (NSZZ „Solidarność”, Tysol). Marszałek Czarzasty zaprosił go wtedy na rozmowę (Business Insider).
• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej już w 2024 r. deklarowało, że odnosi się do koncepcji „życzliwie”, ale rozwiązanie trzeba „właściwie skalibrować” (MRPiPS). W październiku 2026 r. resort potwierdził, że jego projekt stanowiska rządu jest przychylny idei, z określonymi zastrzeżeniami (odpowiedź na interpelację).
• Podobne rozwiązanie zakłada poselski projekt Lewicy (druk nr 187). Pod tym projektem podpisał się m.in. obecny marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty (Rynek Zdrowia, Tysol).

⚠️ ZASTRZEŻENIA KRYTYKÓW

• Prof. Marek Góra z SGH, współtwórca reformy emerytalnej z 1999 r., w 2021 r. ocenił projekt „Solidarności” krytycznie. Uważa, że wysokie koszty zabrałyby pieniądze na ochronę zdrowia, edukację czy inwestycje, a samo rozwiązanie ułatwiłoby pracodawcom pozbywanie się starszych pracowników. Powiedział: „To droga do wypychania starszych z rynku pracy. Do tego wypychania na niską – bo w niskim wieku – emeryturę.” (Forbes)
• Dr Marcin Wojewódka, prezes Instytutu Emerytalnego, ostrzega, że emerytury stażowe pogorszyłyby bilans Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który już dziś wymaga dopłat z budżetu. Jako przestrogę podaje przykład Słowacji, gdzie po wprowadzeniu podobnych emerytur w 2023 r. odeszło z pracy znacznie więcej osób niż zwykle (Instytut Emerytalny). Zwraca też uwagę, że takie rozwiązanie mogłoby być szczególnie niekorzystne dla kobiet, bo zwiększałoby ryzyko bardzo niskich emerytur (Biznes Wprost).
• Prof. Ryszard Szarfenberg z UW przygotował zewnętrzną opinię na zlecenie przewodniczącej komisji, datowaną na 8 września 2026 r. Uważa w niej, że uwzględnienie długiego stażu jest co do zasady dopuszczalne. Nie rekomenduje jednak uchwalenia projektu w obecnym brzmieniu, bo tekst opiera się na stanie prawa z 2021 r. i wymaga dopracowania, m.in. w sprawie środków z OFE (opinia dla Sejmu).
• Minister Finansów i Gospodarki według odpowiedzi resortu rodziny nie wyraził dotąd pozytywnego stanowiska w uzgodnieniach międzyresortowych. Media wskazują, że główną przeszkodą są koszty (odpowiedź na interpelację, Forsal).

🔗 ŹRÓDŁA

Oficjalne - Druk nr 27 – tekst projektu i uzasadnienie (PDF) - Przebieg procesu legislacyjnego – druk nr 27 (sejm.gov.pl) - Proces nr 27 – API Sejmu - Proces w IX kadencji (druk nr 1692) – API Sejmu - Druk nr 187 (projekt Lewicy) – API Sejmu - Posiedzenia Komisji Polityki Społecznej i Rodziny – API Sejmu - Odpowiedź MRPiPS na interpelację nr 20253 (28.10.2026) - MRPiPS: prace nad stanowiskiem rządu (05.08.2024) - Opinia prof. R. Szarfenberga dla Komisji (08.09.2026)

Media i organizacje - Rynek Zdrowia (30.10.2026) - Forsal (27.07.2026) - GazetaPrawna.pl - PulsHR - Forbes (27.05.2021) - Business Insider - Biznes Wprost - Instytut Emerytalny (04.02.2026) - NSZZ „Solidarność” - Tysol

---

Opis opiera się na jawnych dokumentach Sejmu, oficjalnych opiniach i relacjach prasowych. Zaktualizujemy go, gdy projekt ruszy z miejsca.